E treta nga katër degët e teorisë së mjekësisë merret me çështjen e etiologjisë. Shkaktar i pare është ajri. Ajri është i domosdoshëm që trupi të mbahet i balancuar në mënyrë të barabartë, derisa ajri është plotësisht i pastër, dhe derisa me të nuk përzihen erëra të papastërta. Ai është mbrojtës i padukshëm.
Çdo stinë e vitit sjell sëmundje që janë në harmoni me atë, kurse i largon ato që nuk janë. Kështu, p.sh, vera shkakton nervozë dhe sëmundjet që janë të lidhura me tëmbëlin, por shëron sëmundjet që janë të lidhura më të ftohtin. E njëjta vlen edhe për stinët tjera të vitit. Ajri i ftohtë na forcon dhe përmison tretjen. Ajri i ngrohtë shkakton efekte të kundërta. Ndryshimet në ajër mund të shkaktojnë murtajën, por për këtë do të bëhet fjalë më vonë. Shkaktar i dytë janë ushqimi dhe pija. Kur janë të nxehta shkaktojnë ngrohtësi të trupit dhe të kundërtën. Shkaktar i tretë janë lëvizja dhe pushimi. Lëvizja shkakton ngrohje të trupit dhe të kundërtën. Shkaktar i katërt është `lëvizja` emocionale dhe pushimi, siç ndodh në rastet e hidhërimit, gëzimit, pikëllimit, trupit dhe zemërimit. Këto faza e venë në lëvizje trupin tone – si nga brenda ashtu edhe nga jashtë. Për këtë, po ashtu do të bëhet fjalë më vonë. Shkaktar i pestë është zgjimi dhe gjumi. Gjumi e bën trupin të ngrohtë nga brenda, edhe pse e ftoh nga jashtë, kështu që ai që flenë duhet të mbulohet. Kur njeriu është zgjuar ndodhë plotësisht e kundërta. Dhe në fund, shkaktar i gjashtë është marrja dhe të përmbajturit (frenuarit) nga ushqimi. Balanci mes këtyre të dyjave mbron shëndetin Mare nga libri: Mjekesia e Profetit. Pergatiti: teuhid.net
|